Do prac legislacyjnych trafił projekt zmian w Ordynacji Podatkowej (o.p.) znacznie modyfikujący odpowiedzialność managerów za zobowiązania podatkowe zarządzanych przez nich spółek. Projektodawca uzasadnia zmiany wyrokami Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 27 lutego 2025 r. w sprawie C-277/24 (Adjak) oraz z 30 kwietnia 2025 r. w sprawie C-278/24 (Genzyński). W obu tych wyrokach TSUE badał, czy prawo unijne stoi na przeszkodzie takiemu ukształtowaniu zasad odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej, jak ma to miejsce w art. 116 o.p. W treści wyroków nie zakwestionowano zgodności polskiej regulacji z prawem unijnym, niemniej tezy tych orzeczeń rodzą konieczność wprowadzenia odpowiednich modyfikacji w polskich przepisach celem zapewnienia ich pełnej realizacji. Tymczasem, zamiast nowelizacji na korzyść podatników, zaproponowano daleko idące zmiany, które zdecydowanie pogorszą sytuację członków zarządu. Szczególne obawy budzi zaproponowana w nim nieprecyzyjna i bardzo ocenna instytucja należytej staranności.
Dotychczas warunkiem uwolnienia się członka zarządu od osobistej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki było złożenie w odpowiednim terminie wniosku o upadłość spółki. Tymczasem z konstrukcji projektowanych przepisów wynika, że wprowadzone zostanie swego rodzaju domniemanie odpowiedzialności i braku staranności. Fiskus przyznaje, że nastąpi odwróceniu ciężaru dowodu (relevatio ab onere probandi) poprzez zastosowanie domniemania, że skoro w danej spółce dopuszczono do powstania zaległości podatkowej, to osoby kierujące sprawami tej spółki nie dochowały należytej staranności w wykonywaniu swoich obowiązków.
Ponadto, odpowiadać będą nie tylko formalne zarządy ale również „osoby faktycznie zarządzające” spółką.
Art. 116 § 1 brzmieć ma bowiem: Osoby zarządzające spółką kapitałową lub spółką kapitałową w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe tych spółek z tytułu podatków lub innych należności, których termin płatności lub zwrotu upłynął:
1) w czasie pełnienia obowiązków w spółce lub faktycznego zarządzania spółką przez te osoby zarządzające;
2) po likwidacji spółki, w tym gdy zobowiązanie podatkowe powstało na podstawie odrębnych przepisów po tej likwidacji – w przypadku osób zarządzających, które w momencie likwidacji spółki pełniły obowiązki w spółce lub faktycznie zarządzały spółką.
Zaś § 2: Osoba zarządzająca spółką nie ponosi odpowiedzialności za zaległość podatkową spółki w zakresie, w jakim wykaże, że:
1) dochowała należytej staranności w pełnieniu obowiązków w spółce lub faktycznym zarządzaniu spółką w celu zapobieżenia powstaniu zaległości podatkowej, przy czym uznaje się, że osoba zarządzająca dochowała należytej staranności, jeżeli zaległość podatkowa powstała wskutek działania siły wyższej, lub
2) przed wszczęciem postępowania w sprawie odpowiedzialności tej osoby zarządzającej za zaległość podatkową spółki podjęła działania, które doprowadziły do zmniejszenia wysokości tej zaległości w przeważającej części.
Standard należytej staranności, organ ma wyznaczać przy uwzględnieniu, że pełnienie obowiązków w spółce oraz faktyczne zarządzanie spółką przez osobę zarządzającą wymaga co najmniej:
1) posiadania kwalifikacji, w tym wiedzy i umiejętności, odpowiednich do pełnienia tych obowiązków w spółce i faktycznego zarządzania spółką;
2) przyjęcia odpowiedzialności przez każdą osobę zarządzającą za ogół spraw spółki;
3) wdrożenia w spółce skutecznego i adekwatnego ładu organizacyjnego gwarantującego prawidłowość realizacji obowiązków spółki z zakresu prawa podatkowego.
Projekt umożliwia też wydanie decyzji o zabezpieczeniu już w trakcie postępowania w sprawie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółek osobowych i kapitałowych oraz osób prawnych innych niż spółki kapitałowe przed wydaniem decyzji orzekającej o odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Warunkiem mam być jedynie „uzasadniona obawa”, że zobowiązanie nie zostanie przez osobę trzecią wykonane, w szczególności gdy osoba trzecia nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić postępowanie egzekucyjne, przy czym decyzja o zabezpieczeniu wygasa po upływie 14 dni od dnia doręczenia decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej.
Wydłużeniu ulegnie też podstawowy terminu przedawnienia prawa do orzekania o odpowiedzialności osób trzecich o 2 lata (z 5 do 7 lat).
LINK do procesu legislacyjnego
© Grafika jest własnością Kancelarii
Jeżeli ten problem Państwa dotyczy, zachęcamy do kontaktu z Kancelarią. Przesyłając wypełniony formularz akceptują Państwo naszą Politykę Prywatności.
