Minister Finansów odpowiedział na zapytanie poselskie w sprawie wątpliwości dotyczących zasad rozliczania podatku VAT w ramach „Programu dla szkół” w II semestrze roku szkolnego 2023/2024. Problem dotyczy interpretacji przepisów wynikających z Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2023 r. (Dz. U., poz. 1764) oraz zawartych w „Szczegółowych warunkach” realizacji programu. W szczególności chodzi o sposób stosowania stawek VAT w zależności od daty zakupu produktów (przed 31 marca 2024 r.) oraz daty ich wydania uczniom (po 1 kwietnia 2024 r.).
Wątpliwości
Poseł Jarosław Rzepa poprosił o wyjaśnienie, dlaczego i na podstawie jakich przepisów w rozporządzeniu i w „Szczegółowych warunkach” oraz dalej we wniosku o pomoc określono zastosowanie odpowiednich stawek podatkowych VAT w zależności od okresu, w którym dane produkty zostały zakupione na realizację programu.
Poseł wyjaśnił, że urząd Skarbowy powołując się na zalecenia Ministerstwa Finansów, zakwestionował sposób rozliczenia podatku VAT na podstawie „Szczegółowych warunków” programu. Urząd wskazał, że za produkty zakupione przed 31 marca 2024 r., ale wydane uczniom po 1 kwietnia 2024 r., powinna obowiązywać stawka VAT zgodna z datą wydania produktów (tj. 5%). Tymczasem wzór wniosku o pomoc oraz „Szczegółowe warunki” jasno określają, że rozliczenie VAT powinno uwzględniać stawkę 0% dla zakupów dokonanych przed 31 marca 2024 r.
Poseł wskazał, że w rozdziale VIII „Warunków” tj. „Wnioskowanie o pomoc” w pkt 31 zapisano „W celu uzyskania pomocy z tytułu nieodpłatnego udostępniania owoców i warzyw lub mleka i przetworów mlecznych w ramach programu zatwierdzeni dostawcy/zatwierdzone szkoły podstawowe powinni złożyć do właściwego miejscowo Dyrektora OT KOWR wniosek o pomoc na formularzu stanowiącym załącznik IV do „Warunków”.
Dodatkowo w pkt 34 określono stawki pomocy oraz zastosowanie odpowiednich stawek podatkowych VAT do poszczególnych produktów spożywczych, co zapisano następująco:
„Wysokość stawek netto pomocy z tytułu nieodpłatnego udostępniania produktów wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów wynosi:
a) 1,12 zł netto za jedną porcję owoców/warzyw,
b) 1,34 zł netto za jedną porcję mleka i przetworów mlecznych,
i jest powiększona o wysokość należnego podatku od towarów i usług —jeżeli dotyczy
W okresie od 1 stycznia 2023 r. do 31 marca 2024 r. stawka podatku VAT na produkty, tj. jabłka, gruszki, śliwki, truskawki, soki owocowe, pomidory jak również mleko i produkty mleczne wynosiła 0%.
Od 1 kwietnia 2024 r. stawka podatku od towarów i usług na produkty, tj. jabłka, gruszki, śliwki, truskawki, soki owocowe, pomidory jak również mleko i produkty mleczne wynosi 5%.
Zatem dostawca wnioskując o pomoc za produkty udostępnione dzieciom w danym okresie zobowiązany jest uwzględnić podatek VAT w wysokości 5% lub 0% w zależności od okresu, w którym dane produkty zostały zakupione na realizację programu.
W związku z tym, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów podane stawki są stawkami netto i należy je powiększyć o należny podatek od towarów i usług — jeżeli dotyczy, zatwierdzony dostawca/zatwierdzona szkoła podstawowa zobowiązany jest do dokonania stosownych rozliczeń z Urzędem Skarbowym.”
Poseł poprosił o wyjaśnienie:
1. Czy zasady rozliczania VAT zawarte w „Szczegółowych warunkach” programu mają podstawę prawną w ustawie o podatku VAT oraz rozporządzeniach wykonawczych?
2. Dlaczego Ministerstwo Finansów interpretuje przepisy w sposób sprzeczny z dokumentacją programu?
3. Jakie działania należy podjąć, aby dostawcy mogli uniknąć konsekwencji finansowych wynikających z rozbieżności interpretacyjnych?
Stanowisko Resortu Finansów
Minister wskazał, że nakreślone przez Pana Posła zagadnienie dotyczy wątpliwości interpretacyjnych w zakresie opodatkowania podatkiem VAT czynności dostarczania owoców i warzyw lub mleka i przetworów mlecznych w ramach wskazanego programu, w związku ze zmianą wysokości stawek VAT, tj. powrotem od 1 kwietnia 2024 r. do stawki VAT w wysokości 5% na towary, które wcześniej, czasowo były objęte stawką 0%.
W pierwszej kolejności Resort zauważył, że zasady opodatkowania podatkiem VAT, w tym również wysokość stawek tego podatku, są uregulowane w przepisach ustawy o VAT[1] oraz przepisach aktów wykonawczych do tej ustawy. Kwestie związane z funkcjonowaniem podatku VAT nie powinny być regulowane w aktach prawa o charakterze pozapodatkowym, tym bardziej na wysokość opodatkowania tym podatkiem nie mogą mieć wpływu zasady działania wspomnianego w wystąpieniu „Programu dla szkół”.
W kontekście prezentowanego zagadnienia Minister wskazał, że opodatkowaniu VAT podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju[2]. Przy czym przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
Przepisy ustawy o VAT oraz aktów wykonawczych do tej ustawy regulują również takie kwestie jak: podstawa opodatkowania[3], moment powstania obowiązku podatkowego[4] czy wysokość stawek tego podatku.
Dostarczanie określonych produktów dla szkół w zamian za środki finansowe wypłacane na podstawie zasad określonych dla „Programu dla szkół” stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT – otrzymanie tych środków następuje z tytułu dokonania konkretnych dostaw towarów, należy je zatem uznać za wynagrodzenie z tytułu wykonania tych czynności.
W kontekście zmiany wysokości stawek VAT na podstawowe produkty spożywcze Minister wyjaśnił, że od 1 lutego 2022 r., w związku z ówczesną sytuacją gospodarczą oraz rosnącą inflacją, wprowadzono czasowe obniżenie – z 5% do 0% – stawki VAT na podstawowe produkty żywnościowe wymienione w poz. 1-18 załącznika nr 10 do ustawy o VAT, inne niż klasyfikowane według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług w grupowaniu usługi związane z wyżywieniem (PKWiU 56).
Obniżona stawka 0% na ww. towary, która już z założenia miała charakter czasowy, obowiązywała do 31 marca 2024 r.[5]
Od 1 kwietnia 2024 r. podstawowe produkty spożywcze, tj. wymienione w poz. 1 – 18 załącznika nr 10 do ustawy o VAT, w tym m.in. warzywa, owoce, produkty mleczarskie, opodatkowane są stawką VAT w wysokości 5% (tak jak przed 1 lutego 2022 r.).
Co istotne, ustawa o VAT zawiera przepisy regulujące sposób opodatkowania czynności, tj. zastosowania właściwej stawki VAT, w przypadku zmiany wysokości stawek VAT.[6]
Zgodnie z art. 41 ust. 14a ustawy o VAT w przypadku czynności podlegającej opodatkowaniu tym podatkiem, która to czynność została wykonana przed dniem zmiany stawki podatku, dla której obowiązek podatkowy powstaje w dniu zmiany stawki podatku lub po tym dniu, czynność ta podlega opodatkowaniu według stawek podatku obowiązujących dla tej czynności w momencie jej wykonania.
Przepisy art. 41 ust. 14a – 14h ustawy o VAT co do zasady łączą stawkę podatku z dokonaniem dostawy towarów (z pewnymi wskazanymi w nich zastrzeżeniami). Nie ma przy tym znaczenia wysokość stawki VAT zastosowana przy nabyciu tych towarów przez podatnika.
W przypadku zatem, gdy zakup produktów spożywczych nastąpił przed zmianą stawki VAT (np. przed 1 kwietnia 2024 r. – zastosowana stawka 0%), a dostarczenie/wydanie tych towarów nastąpiło po zmianie stawki VAT (tj. po 31 marca 2024 r.) – do czynności tej ma zastosowanie stawka podatku obowiązująca w dniu dostawy tych towarów (czyli 5%).
Minister Finansów podkreślił w odpowiedzi, że w przypadku zaistnienia wątpliwości co do stosowania przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie istnieją stosowne narzędzia informujące o skutkach prawno-podatkowych konkretnych przypadków, jak również zapewniające stosowną ochronę dla podatników.
Jednym z takich narzędzi jest instytucja interpretacji indywidualnej, wydawanej w trybie art. 14b-14s Ordynacji podatkowej[8], która dotyczy interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie, innej niż dotycząca stawki VAT dla konkretnego towaru/usługi.
Interpretacje taką wydaje Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, w jego indywidualnej sprawie.
Natomiast w przypadku wątpliwości dotyczących stawki VAT dla konkretnego towaru/usługi można zwrócić się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS) w trybie art. 42a-42i ustawy o VAT.
Obydwa ww. instrumenty zapewniają podatnikom określoną w przepisach prawa ochronę – odpowiedział Minister Finansów.
[1] Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2024, poz. 361, z późn. zm.).
[2] Art. 5 ust. 1 ustawy o VAT.
[3] Rozumie się przez nią, co do zasady wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika – art. 29a ust. 1 ustawy o VAT.
[4] Obowiązek podatkowy co do zasady powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. W przypadku dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, o których mowa w art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania ich całości lub części, przy czym obowiązek podatkowy powstaje w odniesieniu do otrzymanej kwoty – art. 19a ust. 1 oraz ust. 5 pkt 2 i ust. 6 ustawy o VAT.
[5] W okresie od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. na podstawie art. 146da pkt 1 ustawy o VAT, w 2023 r. na podstawie § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 grudnia 2022 r. sprawie obniżonych stawek podatku od towarów i usług w roku 2023 (Dz. U. poz. 2495 z późn. zm.), a w okresie od 1 stycznia do 31 marca 2024 r. na podstawie § 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 2023 r. w sprawie obniżonych stawek podatku od towarów i usług (Dz. U. poz. 2670, z późn. zm.).
[6] Art. 41 ust. 14a – 14h ustawy o VAT.
[7] https://www.programdlaszkol.org/program/warunki-udzialu
[8] Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383, z późn. zm.).
Data interpelacji/zapytania:
2024-12-12
Data odpowiedzi:
2024-12-31
Sygnatura odpowiedzi:
PT1.054.47.2024
LINK do odpowiedzi
© Grafika jest własnością Kancelarii
Jeżeli ten problem Państwa dotyczy, zachęcamy do kontaktu z Kancelarią. Przesyłając wypełniony formularz akceptują Państwo naszą Politykę Prywatności.