W ostatnich dniach otrzymujemy wiele zapytań od naszych samorządowych Klientów zaniepokojonych otrzymywanymi postanowieniami o wygaśnięciu otrzymanej przez nich w poprzednich latach interpretacji indywidualnej w sprawach OZE i usuwania azbestu. Postanowiliśmy zatem przybliżyć Państwu pojęcie instytucji wygaśnięcia interpretacji oraz skutki dla Jednostek Samorządu Terytorialnego (JST) otrzymania tychże pism.
Czym jest wygaszenie interpretacji
Smutnym faktem jest niestety, iż wielokrotnie spotykamy się ze sprzecznymi ze sobą interpretacjami organów podatkowych. Dlatego też, na Ministrze Finansów ciąży obowiązek dbania o jednolitość rozumienia przepisów podatkowych w skarbówce.
Zgodnie z art. 14a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.) Minister właściwy do spraw finansów publicznych dąży do zapewnienia jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego przez organy podatkowe, w szczególności:
1) dokonując ich interpretacji, z urzędu lub na wniosek (interpretacje ogólne),
2) wydając z urzędu ogólne wyjaśnienia przepisów prawa podatkowego dotyczące stosowania tych przepisów (objaśnienia podatkowe)
– przy uwzględnieniu orzecznictwa sądów, Trybunału Konstytucyjnego lub Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Dalej, na mocy art. 14e § 1a pkt 2 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej może z urzędu stwierdzić wygaśnięcie interpretacji indywidualnej, jeżeli jest ona niezgodna z interpretacją ogólną wydaną w takim samym stanie prawnym.
Aby zapewnić jednolitość stosowania przepisów, ustawodawca wprowadził więc instytucję wygaszania interpretacji indywidualnych, które:
• dotyczą tego samego zagadnienia, co interpretacja ogólna,
• dotyczą tych samych przepisów, co interpretacja ogólna (tego samego stanu prawnego) i
• są niezgodne z interpretacją ogólną
Dlaczego Organ przesyła pisma?
Przyczyną wysyłania pism do JST jest wydanie 2 maja 2024 r. przez Ministra Finansów interpretacji ogólnej właśnie nr PT1.8101.1.2023. Została ona opublikowana w Dzienniku Urzędowym Ministra Finansów z 13 maja 2024 r. poz. 52. Opisywaliśmy ją w szczegółach w TYM wpisie.
Przedmiotem interpretacji jest traktowanie, na gruncie przepisów w zakresie podatku od towarów i usług (VAT), realizowanych przez JST czynności polegających na:
a) dostarczaniu i zainstalowaniu przez gminę, za pośrednictwem podmiotu zewnętrznego, systemów odnawialnych źródeł energii (OZE) na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości;
b) usuwaniu, za pośrednictwem podmiotu zewnętrznego, azbestu z określonych budynków i odbieraniu wyrobów i odpadów zawierających azbest od mieszkańców.
Interpretacja uwzględnia tezy wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „TSUE”) z dnia 30 marca 2023 r. wydanych sprawach C-612/21 Gmina O. i C-616/21 Gmina L. W orzeczeniach tych TSUE zajął stanowisko, iż powyższe czynności są wyłączone z VAT w gminach. Opisywaliśmy te orzecznictwo m.in. W TYM WPISIE.
Minister Finansów wskazał, że mając powyższe na względzie, badając, czy dana czynność wykonywana przez JST w zakresie dostawy i instalacji systemów OZE czy też usuwania wyrobów i odpadów zawierających azbest stanowi działalność gospodarczą, należy brać pod uwagę wskazane w orzecznictwie TSUE przesłanki i ich występowanie w konkretnej sprawie. W szczególności należy zbadać, czy czynność ma charakter stały, czy jest wykonywana w zamian za wynagrodzenie (oraz w jakim stopniu ponoszona odpłatność stanowi rzeczywistą wartość otrzymywanych świadczeń), czy wiąże się z zatrudnieniem podwykonawców czy też jest wykonywana przez pracowników jednostki samorządu terytorialnego, jak również czy warunki realizacji danego świadczenia odbiegają od warunków, na jakich realizowane byłoby ono przez podmioty gospodarcze.
Oceny takiej należy dokonać przy uwzględnieniu wszystkich występujących w danej sprawie okoliczności.
Minister Finansów podkreślił, że zagadnienia te były już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w dniu 20 października 2023 r. wydał wyrok w sprawie I FSK 1490/20 dotyczącej czynności usuwania azbestu, będącej przedmiotem postępowania przed TSUE (wyrok w sprawie C-616/21).
NSA wydał także wyroki w analogicznych sprawach jak te będące przedmiotem postępowań przed TSUE. W zakresie dotyczącym instalacji systemów OZE zapadły w szczególności: wyrok NSA wydany w składzie siedmiu sędziów z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt I FSK 1454/18 czy wyrok NSA z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt I FSK 1868/18.
W zakresie natomiast czynności usuwania azbestu NSA wydał w szczególności: wyrok z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt I FSK 1707/19 oraz wyrok z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt. I FSK 24/19.
W wyrokach tych NSA orzekł przywołując wytyczne płynące z omawianych wyroków TSUE.
Co się zmienia?
Fiskus przyznaje, że treść ww. wyroków oznacza konieczność zmiany linii interpretacyjnej prezentowanej przez organy podatkowe. Konieczne jest zatem zapobieżenie powstaniu wątpliwości interpretacyjnych oraz zapewnienie jednolitego stosowania przepisów w tym zakresie przez organy podatkowe.
Jak wskazywaliśmy bowiem wcześniej w TYM WPISIE, stanowiska organów uległy już zmianie, co oznacza, że w obrocie prawnym funkcjonują zupełnie sprzeczne ze sobą interpretacje indywidualne. Takie właśnie interpretacje są obecnie wygaszane. Organy podatkowe stały bowiem dotychczas na stanowisku, iż i w przypadku OZE i w przypadku azbestu JST działa jako podatnik VAT tzn. musi naliczyć VAT na wkładzie własnym otrzymywanym od mieszkańca i na kwocie otrzymanej dotacji. Ma też prawo do odliczenia VAT z faktur wykonawcy. Warto dodać, że w zakresie VAT od dotacji, stanowisko fiskusa się zaostrzyło, gdyż w latach 2016- 18 organy twierdziły jeszcze, że nie podlega ona opodatkowaniu.
Skutki wygaśnięcia
W wyniku wydania przez Ministerstwo opisanej powyżej interpretacji ogólnej, interpretacje otrzymane przez JST z nią sprzeczne, przestały obowiązywać. Oznacza to, że nie należy już rozliczać dla potrzeb VAT żadnych czynności w zakresie OZE i usuwania azbestu w ramach projektów parasolowych (o których mowa w interpretacji ogólnej). Nie należy VAT naliczać ani nie należy VAT odliczać.
Korekty?
Minister wskazał, że w przypadku, gdy czynności w zakresie dostawy i instalacji systemów OZE albo usuwania wyrobów i odpadów zawierających azbest wykonane przez JST w okolicznościach analogicznych jak w sprawach będących przedmiotem postępowania przed TSUE (i które w świetle wskazówek zawartych w tych wyrokach powinny być uznane za nieobjęte zakresem podatku VAT), zostały przez tę jednostkę opodatkowane, a podatek należny z tego tytułu został rozliczony, jednostka może dokonać korekty tego rozliczenia.
JST dokonując korekty podatku należnego jest jednocześnie zobowiązana do stosownego skorygowania podatku naliczonego uprzednio odliczonego od podatku należnego, zawartego we wszystkich wydatkach związanych z realizacją tych programów. Korekta podatku naliczonego powinna dotyczyć zarówno wydatków bezpośrednio związanych z tymi czynnościami (np. zakup od podmiotu zewnętrznego instalacji OZE czy usług usuwania azbestu), jak też wydatków związanych z nimi pośrednio (np. związanymi z kosztami obsługi tych programów) – w całości lub w części, w jakiej dotyczyły realizacji przedmiotowych czynności.
W sytuacji bowiem uznania wykonywanych czynności za nieopodatkowane, Ministerstwo stoi na stanowisku, że nie przysługuje jednostce prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.
Moc ochronna
Mając na względzie wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę zaufania obywateli do państwa (określaną również jako zasada lojalności państwa wobec obywatela), wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę równego traktowania oraz biorąc pod uwagę utrwaloną praktykę interpretacyjną (art. 14n § 4 pkt 2 i § 5 Ordynacji podatkowej), zgodnie z którą jednoznaczne było stanowisko organów podatkowych w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności w zakresie dostawy i instalacji systemów OZE oraz usuwania wyrobów i odpadów zawierających azbest wykonanych przez JST w okolicznościach analogicznych jak w sprawach będących przedmiotem postępowań przed TSUE, JST, które spełniają warunki dla dokonania stosownej korekty rozliczenia w związku z wyrokami TSUE w sprawach C-612/21 oraz C-616/21, mogą, lecz nie mają obowiązku jej dokonania.
Ponadto, ponieważ realizacja przedmiotowych czynności w ramach wskazanych programów ze swej natury może być procesem długotrwałym, zaś niektóre umowy na dostawę i instalację systemów OZE oraz usuwanie wyrobów i odpadów zawierających azbest mogą być obecnie na różnym etapie realizacji w interpretacji ogólnej przewidziano 3 miesięczny okres przejściowy. JST zobowiązane zostały do dostosowania rozliczenia VAT w odniesieniu do wskazanych czynności w okresie 3 miesięcy od końca miesiąca w którym opublikowano interpretację (maj – sierpień 2024r.).
W przypadku stosowania przez JST za okresy rozliczeniowe do sierpnia 2024r opodatkowania VAT przedmiotowych czynności – finansowanych ze środków publicznych, jak i z wpłat pochodzących od właścicieli nieruchomości – z jednoczesnym odpowiednim skorzystaniem z prawa do odliczenia podatku naliczonego, taki sposób rozliczenia VAT nie powinien być kwestionowany – zagwarantował Resort Finansów.
Podsumowanie
Z powyższego wynika naszym zdaniem, iż generalnie nie należy obawiać się otrzymywanych obecnie postanowień o wygaszeniu interpretacji indywidualnych. Jest to naturalne następstwo wydania interpretacji ogólnej wprost z nimi sprzecznej. Zmiana podejścia samego fiskusa nie może przecież szkodzić podatnikom, jest to ochrona wynikająca z samej Konstytucji RP.
Niemniej, mogą się wydarzyć sytuacje rodzące wątpliwości w praktyce np. otrzymanie faktury wykonawcy w okresie od sierpnia 2024r. do dnia otrzymania postanowienia o wygaszeniu interpretacji. Do każdego takiego przypadku należy podchodzić indywidualnie.
Jeżeli ten problem Państwa dotyczy, zachęcamy do kontaktu z Kancelarią. Przesyłając wypełniony formularz akceptują Państwo naszą Politykę Prywatności.
Twoja wiadomość została wysłana
© Grafika jest własnością Kancelarii