Wydano objaśnienia podatkowe z 29 sierpnia 2025 r. w zakresie zasad rozliczania na gruncie podatku od towarów i usług transakcji związanych z systemem kaucyjnym. Objaśnienia dotyczą zasad rozliczania na gruncie VAT czynności dokonywanych w związku z uczestnictwem w systemie kaucyjnym w rozumieniu art. 8 pkt 13a ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 870, dalej: „ustawa opakowaniowa”). Dotyczą one zmian w podatku VAT związanych z wprowadzeniem systemu kaucyjnego dla niektórych rodzajów opakowań jednorazowego i wielokrotnego użytku, umożliwiającego zwrot takich opakowań lub odpadów opakowaniowych w dowolnym punkcie zwrotu bez uprzedniego okazywania dowodu zakupu.
Najważniejszą cechą rozwiązań wprowadzonych na gruncie VAT jest przede
wszystkim zdjęcie obowiązków dotyczących podatku VAT z podatników, którzy
nie pełnią roli wprowadzającego produkty w opakowaniach na napoje ani roli
podmiotu reprezentującego. Specyfika rozwiązań systemu kaucyjnego uzasadnia
przeniesienie obowiązków dotyczących podatku VAT na wskazane podmioty,
upraszczając rozliczanie podatku w całym systemie kaucyjnym.
Ministerstwo wyjaśnia, że przy zakupie napoju w opakowaniu objętym systemem kaucyjnym wartość kaucji jest doliczana do ceny produktu. Kaucję można odebrać przy zwrocie opakowania lub odpadu opakowaniowego w dowolnym punkcie zbiórki bez konieczności okazania dowodu zakupu. W przypadku gdy nabywca dokona zwrotu opakowania lub odpadu opakowaniowego, pobrana przy dostawie kaucja zostanie zwrócona. Konsekwencje w podatku VAT wystąpią w sytuacji, gdy do zwrotu opakowania lub odpadu opakowaniowego nie dojdzie.
W ustawie o VAT wprowadzono definicje pojęć kluczowych dla prawidłowego rozliczenia podatku VAT w odniesieniu do systemu kaucyjnego obejmującego produkty w opakowaniach na napoje. Wprowadzone definicje odwołują się do definicji wprowadzonych w ustawie opakowaniowej.
Zgodnie z przyjętymi w ustawie o VAT zasadami, systemem kaucyjnym jest system, w którym przy sprzedaży produktów w opakowaniach na napoje jednorazowego albo wielokrotnego użytku, o których mowa w załączniku nr 1a do ustawy opakowaniowej, będących napojami, pobierana jest kaucja, która jest zwracana użytkownikowi końcowemu w momencie zwrotu odpowiednio opakowania objętego systemem kaucyjnym albo odpadu opakowaniowego powstałego z opakowania objętego systemem kaucyjnym.
Załącznik nr 1a do ustawy opakowaniowej wskazuje, że do opakowań objętych systemem kaucyjnym będą zaliczane butelki PET o pojemności do 3 litrów i puszki
metalowe o pojemności do 1 litra oraz butelki szklane wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra.
Podatnikami zobowiązanymi do rozliczenia podatku VAT, w przypadku gdy kaucja
pobrana za opakowanie objęte systemem kaucyjnym nie zostanie zwrócona, będą
wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje.
Zgodnie z ustawą o VAT wprowadzającymi produkty w opakowaniach na napoje9 są dwie kategorie podmiotów zdefiniowanych w ustawie opakowaniowej, tj. podmioty wprowadzające produkty w opakowaniach na napoje10 oraz podmioty wprowadzające bezpośrednio produkty w opakowaniach na napoje11, uczestniczące w systemie kaucyjnym. Zgodnie z przepisami ustawy opakowaniowej, podmioty te są zobowiązane do sfinansowania co najmniej: odbioru i transportu opakowań oraz odpadów opakowaniowych objętych systemem kaucyjnym, prowadzenia ewidencji, rozliczania kaucji, finansowania jej wypłat dla użytkowników końcowych, a także kosztów zbierania opakowań i odpadów przez jednostki handlu detalicznego i punkty zbierające. Na gruncie podatku VAT nie rozróżnia się obowiązków nałożonych na takich podatników – w przypadku, gdy uczestniczą w systemie kaucyjnym, będą obowiązani do odpowiedniego rozliczania podatku VAT, gdy opakowanie lub odpad opakowaniowy nie zostaną zwrócone.
Drugim podmiotem, który na gruncie podatku VAT będzie miał przypisane zadania jest podmiot reprezentujący, który w zakresie podatku VAT odpowiada za wpłatę podatku z tytułu niezwróconych kaucji, gdy opakowanie lub odpad opakowaniowy nie zostaną zwrócone.
Mając na uwadze specyfikę systemu kaucyjnego, w ramach którego zwrot opakowania będzie możliwy nie tylko w punkcie jego nabycia, ale również w innych miejscach zwrotu bez okazania dowodu zakupu konieczne było wprowadzenie odpowiednich zasad umożliwiających rozliczenie VAT w przypadku, gdy nie dojdzie do zwrotu opakowania lub odpadu opakowaniowego.
Ze względu na uproszczone zasady zwrotu opakowań lub odpadów opakowaniowych odstąpiono od warunku identyfikacji opakowań lub odpadów opakowaniowych na każdym etapie obrotu. Uzasadnieniem uproszczeń jest również to, że konkretna jednostka handlu detalicznego przyjmująca zwrot nie będzie musiała identyfikować podmiotów, które dokonały dostawy produktów w opakowaniach na napoje objętych systemem kaucyjnym, aby móc odpowiednio rozliczyć VAT. Dlatego konieczna była rezygnacja z zasady polegającej na opodatkowaniu VAT w całym łańcuchu dostaw. Zachowując zasadę, że obciążenie ekonomiczne podatkiem VAT powinno dotyczyć ostatniego w łańcuchu dostaw konsumenta, przyjęto, że w przypadku niezwrócenia
opakowania lub odpadu opakowaniowego objętego systemem kaucyjnym
obowiązanym do podwyższenia podstawy opodatkowania będzie wyłącznie wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje.
Pobrana kaucja pozostanie natomiast neutralna na gruncie VAT u innych podatników biorących udział w dostawach produktów w opakowaniach na napoje objętych systemem kaucyjnym. U takich podatników (np. hurtownicy lub jednostki handlu detalicznego) kaucja zostanie zapłacona przy nabyciu towaru w opakowaniu, który podlega systemowi kaucyjnemu. W momencie sprzedaży takiego towaru dalej w łańcuchu dostaw podatnik pobierze wartość kaucji od swojego nabywcy. Uproszczenie polegające na braku konieczności przedstawienia dowodu zakupu w momencie zwrotu opakowania lub odpadu opakowaniowego objętego systemem kaucyjnym wiąże się z koniecznością dostosowania zasad rozliczania VAT. Stąd zrezygnowano z obowiązku rozliczania VAT w związku z niezwróceniem opakowania lub odpadu opakowaniowego przez podatników, którzy co do zasady pośredniczą w dostawach takich towarów.
Kaucja pobierana za opakowania objęte systemem kaucyjnym nie jest wliczana do podstawy opodatkowania, jeżeli podatnik dokonał dostawy w opakowaniu objętym tym systemem. Oznacza to, że pobór kaucji na każdym etapie obrotu w łańcuchu dostaw nie jest opodatkowany podatkiem VAT.
Ewentualne rozliczenie podatku może wystąpić u wprowadzającego produkty w opakowaniach na napoje – jeżeli na koniec roku kalendarzowego z prowadzonej przez niego ewidencji wynika nadwyżka produktów w opakowaniach na napoje wprowadzonych do obrotu nad liczbą opakowań lub odpadów opakowaniowych podlegających pod system kaucyjny, które zostały zwrócone do systemu. W związku z tym, że pobór kaucji na każdym etapie obrotu w łańcuchu dostaw nie jest opodatkowany podatkiem VAT dla udokumentowania pobranej kaucji nie wystawia się faktury VAT. Zasadniczo, pobranie kaucji powinno być dokumentowane notą lub innym dokumentem księgowym. Jednocześnie, informacja o pobranej kaucji może być ujęta na fakturze jako element dodatkowy. Również zwrot opakowań lub odpadów opakowaniowych nie wiąże się z wystawieniem faktury korygującej.
Kwota różnicy w wartości kaucji wynikająca z wprowadzonych przez podatnika do obrotu w danym roku opakowań objętych systemem kaucyjnym a opakowań lub odpadów opakowaniowych objętych tym systemem zwróconych do podmiotu reprezentującego w danym roku zawiera kwotę podatku.
Objaśnienia podatkowe wskazują na praktycznych przykładach, w jaki sposób będzie wyglądać rozliczenie podatku VAT.
LINK do objaśnień
© Grafika jest własnością Kancelarii
Jeżeli ten problem Państwa dotyczy, zachęcamy do kontaktu z Kancelarią. Przesyłając wypełniony formularz akceptują Państwo naszą Politykę Prywatności.